ការឡើងកម្រិតវិមាត្រនៃដួងចិត្តពិត

★អំពីពាក្យចាស់ “ភ្នែកនិយាយបានច្រើនដូចមាត់”

មានពាក្យចាស់មួយថា “ភ្នែកនិយាយបានច្រើនដូចមាត់”។

ដូចដែលវានិយាយ ទោះបីជាអ្នកតុបតែងពាក្យសម្ដី និងទង្វើរបស់អ្នកប៉ុណ្ណាក៏ដោយ អ្នកមិនអាចលាក់គំនិតរបស់អ្នកបានទេ។

ហេតុអ្វី? ព្រោះភ្នែករបស់អ្នកប្រាប់ការពិតនៃគំនិតរបស់អ្នកដោយស្មោះត្រង់។

មើលដំបូង អ្នកប្រហែលជាគិតថា “ពួកគេគួរតែរស់នៅដោយចិត្តដែលមានសុខភាពល្អ ដើម្បីកុំឲ្យពួកគេត្រូវលាក់អ្វីសោះ” ប៉ុន្តែមនុស្សជាច្រើននៅលើផែនដីរស់នៅរៀងរាល់ថ្ងៃ ដោយលាក់ “ដួងចិត្តពិត” របស់ខ្លួន។

ដូច្នេះ ថ្ងៃនេះ តោះនិយាយអំពី “ហេតុអ្វីបានជាអ្វីៗបានក្លាយជាបែបនេះ” និង “របៀបរស់នៅដោយមិនធ្វើបែបនោះ” ពីទស្សនៈនៃ “ការឡើងកម្រិតវិមាត្រនៃដួងចិត្តពិត”។

★ហេតុអ្វីបានជាមនុស្សបានរស់នៅដោយទប់គំនិតរបស់ខ្លួន

អ្នកយល់ហើយ មែនទេ ថាមូលហេតុដែលពាក្យចាស់នៅដើមដំបូងបានកើតឡើង និងមូលហេតុដែលវានៅតែមិនទាន់ក្លាយជាពាក្យដែលស្លាប់ កើតចេញពីការពិតដែលថាមនុស្សជាច្រើនបានរស់នៅខណៈដែលលាក់អ្វីៗ ហើយនៅតែមិនផ្លាស់ប្ដូរ “រស់នៅដោយលាក់ដួងចិត្តពិតរបស់ខ្លួន”។

ដោយគិតពីស្ថានភាពនោះ អ្វីដែលអ្នកក៏ត្រូវយល់ផងដែរ គឺចម្លើយចំពោះសំណួរថា “ហេតុអ្វីបានជាមនុស្សបានរស់នៅយូរមកហើយដោយទប់គំនិតរបស់ខ្លួន?”

ចម្លើយគឺនេះ៖ មនុស្សភាគច្រើនមើលឃើញជាមុន ដោយចិត្តស្ងប់ធម្មតាប្រចាំថ្ងៃ ថាប្រសិនបើពួកគេបង្ហាញអ្វីៗទាំងអស់ដែលពួកគេគិតដូចដែលវាមាន ជាពាក្យសម្ដី និងទង្វើ ភាពគ្មានសុខដុមនឹងលេចឡើងគ្រប់ទីកន្លែងក្នុងពិភពនេះ ហើយអ្វីៗនឹងហួសពីការគ្រប់គ្រង។ ដូច្នេះពួកគេបានទប់គំនិតរបស់ខ្លួននៅដំណាក់កាលដែលវាកំពុងរំជួល ហើយទុកឲ្យវាកន្លងផុតទៅ ដោយមិនបង្ហាញវាជាពាក្យសម្ដី ឬទង្វើ។

កម្រិតខុសគ្នាតាមប្រទេស និងតំបន់ ប៉ុន្តែយ៉ាងហោចណាស់នាពេលបច្ចុប្បន្ន មូលហេតុបែបនោះកំពុងដំណើរការនៅក្នុងមនុស្សជាតិលើផែនដីច្រើនជាងពាក់កណ្ដាល។

★គ្រោះថ្នាក់នៃការទប់គំនិតរបស់អ្នក

ចលនានៃគំនិតនោះ មានប្រយោជន៍ក្នុងការទប់ស្កាត់ភាពគ្មានសុខដុមប្រចាំថ្ងៃ និងការកើតឡើងនៃឧក្រិដ្ឋកម្ម ប៉ុន្តែម្យ៉ាងវិញទៀត តាមពិតវាក៏បានជះឥទ្ធិពលដល់ជំងឺនៃរាងកាយ និងចិត្ត និងទុក្ខវេទនាជាច្រើនទៀតនៅក្នុងវាសនារបស់មនុស្សដែរ។

ហេតុអ្វីបានជារឿងនោះកើតឡើង? គឺដោយសារគំនិតដែលត្រូវបានបង្ក្រាបដោយមិនដឹងពីរបៀបដោះស្រាយអារម្មណ៍ និងគំនិតដែលបានវិនិច្ឆ័យរឿងនេះរឿងនោះនៅពេលក្រោយ អំពីលទ្ធផលនៃការលាក់ដួងចិត្តពិតរបស់អ្នក ហើយបង្ហាញជាពាក្យសម្ដី និងទង្វើនូវអ្វីដែលផ្ទុយពីអ្វីដែលអ្នកគិត បានគរគ្នាយ៉ាងក្រាស់នៅក្នុងស្រទាប់ចិត្តក្រោមស្មារតី ហើយគំនិតទាំងនោះបានក្លាយជាពពកខ្មៅដែលហៅថា “កម្ម” ដែលគ្របដណ្ដប់ព្រះអាទិត្យនៃចិត្ត (ធម្មជាតិដើមរបស់មនុស្សជាតិ)។

មិនថារុក្ខជាតិ សត្វ ឬមនុស្សទេ ប្រសិនបើអ្នករស់នៅដោយមិនដែលត្រូវពន្លឺថ្ងៃប៉ះ អ្នកនឹងស្លេកស្លាំង និងខ្សោយ មែនទេ?

ដូចគ្នាដែរ នៅពេលដែលអ្នករស់នៅក្រោមពពកខ្មៅនៃគំនិតដែលត្រូវបានទប់ អ្នកក្លាយជាដូច “សណ្ដែកបណ្ដុះខាងវិញ្ញាណ” ដែលស្ទើរតែមិនអាចទទួលភាពកក់ក្ដៅនៃព្រះអាទិត្យនៃពន្លឺខាងវិញ្ញាណ ហើយចិត្តរបស់អ្នកងាយនឹងចុះខ្សោយ។

នៅពេលដែលរឿងនោះកើតឡើង អ្នកបាក់ទឹកចិត្តដោយសារតែការលំបាកតូចតាច ភ័យស្លន់ស្លោ ឬមានអារម្មណ៍ចង់អាក់អន់ចិត្តនឹងវាសនា ឬអ្នកដទៃ ហើយភាពគ្មានសុខដុមជាមួយអ្នកនៅជុំវិញក៏កាន់តែងាយកើតឡើងដែរ។

ប្រសិនបើអ្នកនឹកឃើញសភាពបែបនេះ អ្នកអាចមើលឃើញការពិតដែលថា ការទប់គំនិតរបស់អ្នកនាំមកនូវផលប៉ះពាល់អាក្រក់ ទាំងសម្រាប់វាសនារបស់មនុស្សម្នាក់ៗ និងសម្រាប់ផែនដី និងចក្រវាល មែនទេ?

★មូលហេតុដើមនៃការទប់គំនិត

ឥឡូវនេះ តោះមើលមូលហេតុដើមដែលបានបង្ខំឲ្យប្រជាជនលើផែនដីរស់នៅដោយទប់គំនិតរបស់ខ្លួន។

ប្រសិនបើអ្នកតាមដានរកមូលហេតុ វាមិនពិបាកទាល់តែសោះ។ មូលហេតុដើមគឺ មនុស្សជាតិបានមកកាន់ផែនដី ជាដំបូងបានបង្កើតមេឃ និងដីនៃរំញ័រខាងវិញ្ញាណ បន្ទាប់មកបានធ្វើឲ្យវិសាលភាពនៃរំញ័រនោះគ្រោតគ្រាតតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន បានបង្កើតមេឃ និងដីដែលឆ្ងាយបំផុត គឺពិភពរូបធាតុ ដែលអ្នកហៅថាពិភពនេះ បានបង្កើត និងពាក់រាងកាយដែលសមនឹងវិសាលភាពនៃរំញ័រនោះ ចូលទៅក្នុងវា ហើយចាប់ផ្ដើមរស់នៅជីវិតក្នុងពិភពនេះ។

ហេតុអ្វីបានជាខ្ញុំនិយាយដូច្នេះ? ព្រោះរំញ័រនៃវិមាត្រនៃពិភពនេះ ទាំងរំញ័រខាងរូបធាតុ និងរំញ័រខាងវិញ្ញាណ គ្រោតគ្រាតខ្លាំងណាស់ រហូតដល់ក្នុងរយៈពេលរាប់រយ រាប់ពាន់ រាប់ម៉ឺនឆ្នាំនៃការកើតជាថ្មីម្ដងហើយម្ដងទៀត មនុស្សបានភ្លេចបន្តិចម្ដងៗ និងទាំងស្រុងថា ជីវិតនីមួយៗរបស់ពួកគេ ពីដើមឡើយ គឺជាកាំរស្មីតែមួយនៃពន្លឺ ដែលបានបំបែកចេញពីពន្លឺតែមួយ។ នោះបានក្លាយជាមូលហេតុដើមនៃការទប់គំនិតរបស់ពួកគេ ហើយនៅទីបំផុត សភាពនោះបានក្លាយជាអ្វីដែលមិនអាចចេញពីបាន។

ដោយសារការយល់ច្រឡំថា “យើងជាភាវៈដាច់ពីគ្នា” បានក្លាយជាសុភវិនិច្ឆ័យតាមរបៀបនេះ មនុស្សបានចាប់ផ្ដើមសង្ស័យគ្នាទៅវិញទៅមក។

ដោយសារពួកគេចាប់ផ្ដើមសង្ស័យ គំនិតនៃការព្យាយាមកុំឲ្យគេសង្ស័យក៏ចាប់ផ្ដើមដំណើរការ។

ដូច្នេះ មនុស្សគ្រប់គ្នាចាប់ផ្ដើមគិតពីការការពារខ្លួនឯង ហើយពួកគេបានក្លាយជាមនុស្សដែលជៀសវាងបញ្ហាគ្រប់ថ្លៃ។ សភាពចិត្តដែលវៀចវេរមួយបានក្លាយជាស្តង់ដារ ដែលនិយាយថាមិនអីទេក្នុងការដណ្ដើមយកពីអ្នកដទៃដើម្បីបំពេញបំណងប្រាថ្នារបស់ខ្លួន ហើយមិនខ្វល់ពីការជាន់ឈ្លីសេចក្ដីថ្លៃថ្នូររបស់អ្នកដទៃ ហើយសង្គមអ្នកខ្លាំងរស់រាននៃការប្រកួតប្រជែងដើម្បីរស់រានមានជីវិត បានកើតមានរូបរាង។

ដើម្បីបន្ថែមអ្វីមួយអំពីអ្នកខ្លាំងរស់រាននេះ៖ ធម្មជាតិអ្នកខ្លាំងរស់រាននៅក្នុងចំណោមសត្វមានជីវិតក្រៅពីមនុស្ស ត្រូវបានជះឥទ្ធិពលដោយកម្រិតមធ្យមនៃស្មារតីមនុស្ស។ ដូច្នេះ នៅពេលដែលស្មារតីរបស់មនុស្សជាតិវិវត្ត ហើយយុគសម័យផ្លាស់ប្ដូរទៅជាយុគសម័យមួយដែលមនុស្សគ្រប់គ្នារស់នៅក្នុងសុខដុមទៅវិញទៅមក របៀបនៃការរស់នៅរបស់ពួកវាក៏នឹងឡើងកម្រិតវិមាត្រដែរ ហើយពួកវានឹងវិវត្ត ដើម្បីឲ្យពួកវាទាំងអស់អាចរស់នៅជាមួយគ្នាដោយសន្តិភាព ដោយគ្រាន់តែសារធាតុចិញ្ចឹមនៅក្នុងរុក្ខជាតិ ទឹក និងខ្យល់ប៉ុណ្ណោះ។

★អ្វីៗទាំងអស់ស្ថិតក្នុងការរំពឹងទុក

បើមើលពីវិមាត្រនៃស្មារតីដែលទូលំទូលាយ និងខ្ពស់ជាងនេះ គេបានដឹងតាំងពីដំបូងថារឿងនេះនឹងកើតឡើង។ បើមើលតាមរយៈភ្នែកនៃដួងចិត្តនៃចក្រវាល ដំណើរការដែលមនុស្សជាតិលើផែនដីបានដើររហូតមកដល់ពេលនេះ ស្ថិតក្នុងការរំពឹងទុក។

នោះរួមទាំងបញ្ហាជាច្រើននៃសព្វថ្ងៃនេះ ឥឡូវនេះដែលសង្គមស៊ីវិល័យបានជួបផ្លូវទាល់៖ “ដោយប្រាជ្ញា និងវិទ្យាសាស្ត្ររបស់យើងតែប៉ុណ្ណោះ យើងមិនអាចសូម្បីតែលុបបំបាត់ការបំពុលបានផង” “ជំងឺនៅតែលេចឡើងម្ដងមួយៗ ហើយយើងមិនអាចតាមទាន់បានទេ” “យើងមិនអាចដោះស្រាយការទាស់ទែងក្នុងចំណោមមនុស្សបានទេ” “មនុស្សត្រូវសត្វវាយប្រហាររំខាន” “ប្រសិនបើអ្វីៗនៅដដែល ប្រភេទដើមនៃសត្វ និងរុក្ខជាតិនឹងនៅតែបន្តផុតពូជ” “បើតាមល្បឿននេះ យើងប្រហែលជាអស់អាហារ” “ប្រសិនបើយើងគ្រាន់តែឈរមើល ថាមពលអាចរីងស្ងួត” “រោងចក្រថាមពលនុយក្លេអ៊ែរដែលយើងមិនអាចគ្រប់គ្រងបានពេញលេញ ក៏គួរឲ្យព្រួយបារម្ភដែរ”។

★ការឡើងកម្រិតវិមាត្រនៃដួងចិត្តពិត

ឥឡូវនេះ ទីបំផុតនេះគឺជាប្រធានបទសំខាន់នៃថ្ងៃនេះ។

នៅជិតដើមដំបូង ខ្ញុំបាននិយាយថា “មនុស្សជាច្រើននៅលើផែនដីរស់នៅរៀងរាល់ថ្ងៃ ដោយលាក់ ‘ដួងចិត្តពិត’ របស់ខ្លួន” មែនទេ?

នោះមិនមែនជារឿងរាក់ៗ នៃការគ្រាន់តែលាក់អ្វីដែលអ្នកគិតនោះទេ។ វាមានន័យថា មនុស្សមិនបានដឹងសូម្បីតែថាដួងចិត្តពិតប្រាកដគឺជាអ្វីតាំងពីដំបូងផង។ គំនិតខាងក្នុងដែលមនុស្សជាតិលើផែនដីមិនបានបង្ហាញចេញមកខាងក្រៅ ហើយរហូតមកដល់ពេលនេះ បានជឿថាជាដួងចិត្តពិតរបស់ខ្លួន តាមពិតមិនមែនជាដួងចិត្តពិតក្នុងន័យពិតប្រាកដទាល់តែសោះ ប៉ុន្តែជាការរំជួលនៃគំនិតដែលបានភ្លេចខ្លឹមសារនៃជីវិតទាំងស្រុង។

អ្វីដែលវាមានន័យនោះគឺ ថាមពលដែលពួកវាកើតចេញមក គឺជាពន្លឺនៃជីវិត ប៉ុន្តែពួកវាជារលកគំនិតដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងជាលទ្ធផលនៃការប្រើប្រាស់ថាមពលនោះខុស។

រលកគំនិតដែលបង្កើតឡើងដោយការប្រើប្រាស់ពន្លឺនៃជីវិតនោះខុស បានក្លាយជាពពកខ្មៅគ្របដណ្ដប់មេឃទាំងមូលនៃចិត្ត ហើយពន្លឺនៃជីវិតលែងលេចឡើងទាល់តែសោះ ដូច្នេះមនុស្សបានបាត់បង់ទាំងស្រុងនូវការដឹងថាដួងចិត្តពិតប្រាកដគឺជាអ្វី។

នៅក្នុងភាសាជប៉ុន ពាក្យសម្រាប់ “ដួងចិត្តពិត” មានន័យត្រង់ថា “ចិត្តដើម” មែនទេ?

ប្រសិនបើអ្នកស្វែងយល់ថា “ចិត្តដើម” គឺជាអ្វី វាគឺជាចិត្តដែលមាននៅទីនោះតាំងពីដំបូង។

ហើយប្រសិនបើអ្នកសួរថាចិត្តដែលមាននៅទីនោះតាំងពីដំបូងគឺជាអ្វី វាគឺជាចិត្តដែលមានតាំងពីប្រភពដែលស្មារតីកើតឡើង។

ចិត្តដែលមានតាំងពីប្រភពនៃស្មារតី គឺជាចិត្តនៃជីវិតផ្ទាល់។

នៅពេលដែលអ្នកលើកស្បៃនៃសេចក្ដីពិតតាមរបៀបនេះ សេចក្ដីសន្និដ្ឋានគឺ វាគឺជាចិត្តដើមដែលផ្ដល់ជីវិត និងវត្តមានដល់អ្វីៗទាំងអស់។ ចិត្តនៃប្រភពដ៏អស្ចារ្យនៃជីវិត ដែលយើងហៅថា “ពន្លឺនៃជីវិត” “ព្រះអាទិត្យនៃពន្លឺខាងវិញ្ញាណ” ឬ “ដួងចិត្តនៃចក្រវាល” គឺជាដួងចិត្តពិតប្រាកដ។

ដោយការស្ដាប់ការនិយាយនៃសេចក្ដីពិតបែបនេះ ការដឹងពីសេចក្ដីពិត ហើយទុកឲ្យវាស្ថិតស្ថេរ និងជ្រាបចូលទៅក្នុងចិត្តផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នក ការយល់ឃើញរបស់អ្នកត្រូវបានធ្វើឲ្យថ្មី ហើយតាមរយៈការធ្វើឲ្យថ្មីនោះ “ការឡើងកម្រិតវិមាត្រនៃដួងចិត្តពិត” ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងស្មារតីរបស់មនុស្សម្នាក់ៗ។

ឥឡូវនេះ ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ ដោយដួងចិត្តពិតរបស់អ្នកបានឡើងកម្រិតវិមាត្ររួចហើយ អ្នកលែងជា “សណ្ដែកបណ្ដុះខាងវិញ្ញាណ” ទៀតហើយ។

អ្នកមានកម្លាំងរួចហើយ ក្នុងការប្រឈមមុខនឹងការលំបាកណាមួយដោយមិនចុះចាញ់ ហើយដោះស្រាយគ្រប់បញ្ហា និងបើកផ្លូវដោយប្រាជ្ញា និងកម្លាំងជីវិតផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នក។

ចាប់ពីពេលនេះតទៅ ដោយមានកម្លាំងលើសពីគ្រប់គ្រាន់ ទោះបីជាបន្ទាប់ពីប្រើវាសម្រាប់ជីវិតផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នកក៏ដោយ អ្នកនឹងក្លាយជាប្រទីបបំភ្លឺ ឬអំពូលភ្លើងតាមផ្លូវ ដែលបំភ្លឺម៉ោងងងឹតបំផុតមុនអរុណរះនៃពិភពលោក ហើយក្នុងករណីខ្លះ ជាព្រះអាទិត្យដែលភ្លឺលើសហគមន៍ និងគ្រួសាររបស់អ្នក ដោយគាំទ្រមនុស្សនៅជុំវិញអ្នកក្នុងការរកឃើញដោយខ្លួនឯងថា ផ្លូវត្រឡប់ទៅកាន់ជីវិតវិញនៅឯណា។

ទោះបីជាអ្នកស្ទាក់ស្ទើរក៏ដោយ នោះហើយជារបៀបដែលវានឹងកើតឡើង ដូច្នេះគ្រាន់តែមើលចុះ។

អ្នកគឺជាមនុស្សម្នាក់រួចហើយក្នុងចំណោមមនុស្សទាំងនោះ ដែលជាលំនៅនៃវិញ្ញាណ ដែលកាន់តួនាទីដ៏សំខាន់បែបនេះ។

ចាប់ពីពេលនេះតទៅ អ្នកនឹងដើរពេញមួយជីវិតដែលនៅសល់របស់អ្នក ជាចង្កៀងមួយដែលអញ្ជើញពិភពផែនដីឆ្ពោះទៅរកអនាគតដ៏ភ្លឺស្វាង ជាអ្នកដឹកនាំនៃព្រលឹង ដែលរស់នៅ និងបញ្ចេញពន្លឺ។

អស្ចារ្យណាស់។ សូមអបអរសាទរ។

ព្រោះនោះពិតជាអ្វីដែលអ្នកបានសច្ចាចំពោះជីវិតផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នក ហើយបានប្រាថ្នាអស់ពីចិត្ត មុនពេលដែលអ្នកបានកើតមកលើកនេះ ទេ កាលពីយូរលង់ណាស់មកហើយ នៅលើភពសុក្រ មុនពេលដែលអ្នកធ្លាប់មកកាន់ផែនដី។